Highlight Activities 2025: Integrative taxonomy reveals a new species of freshwater mussel, Pseudodon septuaginta, (Unionidae: Pseudodontini), from the Mekong River Basin in Northeastern Thailand

การศึกษาอนุกรมแบบผสมผสานเผยให้เห็นหอยกาบน้ำจืดชนิดใหม่ Pseudodon septuaginta (Unionidae: Pseudodontini) จากลุ่มแม่น้ำโขงในภาคตะวันออกเฉียงเหนือของประเทศไทย

This study explored the history and classification of freshwater mussels in the genus Pseudodon, focusing on those found in Indochina.

By examining their DNA and morphological features, scientists confirmed the identity of seven known species and discovered a brand-new species in northeastern Thailand’s Mekong River Basin.

This new mussel is named Pseudodon septuaginta—with ‘septuaginta’ meaning ‘seventy’ in Latin—to honor the 70th birthday of Her Royal Highness Princess Maha Chakri Sirindhorn of Thailand and her long-standing dedication to biodiversity studies.

The new mussel has a distinct flattened, triangular shell with unique hinge features that easily tell it apart from its closest relative.

Finally, the study suggests that these mussels originally came from Borneo before spreading across Southeast Asia, where the shifting of ancient rivers caused them to evolve into the distinct species seen today.

งานวิจัยนี้ศึกษาประวัติและวิวัฒนาการของหอยน้ำจืดในสกุล Pseudodon โดยเน้นไปที่ประชากรในภูมิภาคอินโดจีน

จากการตรวจสอบดีเอ็นเอและลักษณะทางสัณฐานวิทยา นักวิทยาศาสตร์ได้ยืนยันความถูกต้องของสายพันธุ์เดิม 7 ชนิด และค้นพบหอยชนิดใหม่ของโลกในลุ่มแม่น้ำโขงทางภาคตะวันออกเฉียงเหนือของประเทศไทย

หอยชนิดใหม่นี้มีชื่อวิทยาศาสตร์ว่า Pseudodon septuaginta ซึ่งคำว่า ‘septuaginta’ เป็นภาษาละตินแปลว่า ‘เจ็ดสิบ’) เพื่อเฉลิมพระเกียรติเนื่องในโอกาสมหามงคลเฉลิมพระชนมพรรษา 70 พรรษา ของสมเด็จพระกนิษฐาธิราชเจ้า กรมสมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ สยามบรมราชกุมารี ผู้ทรงส่งเสริมการศึกษาด้านความหลากหลายทางชีวภาพมาอย่างยาวนาน

หอยชนิดใหม่นี้มีลักษณะเด่นคือเปลือกแบนและค่อนข้างเป็นรูปสามเหลี่ยม ซึ่งแตกต่างจากชนิดที่เคียงอย่างเห็นได้ชัด

นอกจากนี้ งานวิจัยยังชี้ให้เห็นว่าหอยกลุ่มนี้มีต้นกำเนิดจากเกาะบอร์เนียว ก่อนจะแพร่กระจายเข้ามาในเมียนมาและอินโดจีน โดยการแยกตัวของแม่น้ำโบราณเป็นปัจจัยหลักที่ทำให้เกิดวิวัฒนาการมาเป็นชนิดต่างๆ ในปัจจุบัน

🌏 งานวิจัยครั้งนี้สอดคล้องกับเป้าหมายการพัฒนาที่ยั่งยืน (SDGs)

เป้าหมายที่ 15. ปกป้อง ฟื้นฟู และสนับสนุนการใช้ระบบนิเวศบนบกอย่างยั่งยืน จัดการป่าไม้อย่างยั่งยืน ต่อสู้การกลายสภาพเป็นทะเลทราย หยุดการเสื่อมโทรมของที่ดินและฟื้นสภาพกลับมาใหม่ และหยุดการสูญเสียความหลากหลายทางชีวภาพ

และมุ่งในประเด็นเป้าหมายย่อย 15.1 สร้างหลักประกันว่าจะมีการอนุรักษ์ การฟื้นฟู และการใช้ระบบนิเวศบนบกและแหล่งน้ำจืดในแผ่นดิน รวมทั้งบริการทางระบบนิเวศอย่างยั่งยืน

📚 Publication

Jeratthitikul, E., Phuhong, N., Sutcharit, C., Prasankok, P. 2025. Integrative taxonomy reveals a new species of freshwater mussel, Pseudodon septuaginta sp. nov. (Unionidae: Pseudodontini), from the Mekong River Basin in Northeastern Thailand. Tropical Natural History. Supplement 8: 160–181. Doi: 10.58837/tnh.25.8.267432

📄 https://li01.tci-thaijo.org/index.php/tnh/article/view/267432