ขอแสดงความยินดีกับทีมวิจัยนำโดย ดร นภัทร รัตน์นราทร และ ผศ ดร สุพีชา คุ้มเกตุ ภาควิชาชีววิทยา คณะวิทยาศาสตร์ มหาวิทยาลัยมหิดลที่ได้เผยแพร่งานวิจัยใหม่เกี่ยวกับงูเห่าสกุล Naja ในไทย
ขอแสดงความยินดีกับทีมวิจัยนำโดย ดร นภัทร รัตน์นราทร และ ผศ ดร สุพีชา คุ้มเกตุ ภาควิชาชีววิทยา คณะวิทยาศาสตร์ มหาวิทยาลัยมหิดล ดร ณัฐวดี ปัญญาอินทร์ ภาควิชาชีวเคมี และ สพญ ดร ลาวัณย์ จันทร์โฮม สถานเสาวภา สภากาชาดไทย ที่ได้เผยแพร่งานวิจัยใหม่เกี่ยวกับงูเห่าสกุล Naja ในไทย พบว่า พิษของงูเห่าแต่ละชนิด แต่ละพื้นที่ มีความแตกต่างกันอย่างมีนัยสำคัญ และความต่างนี้ส่งผลโดยตรงต่อความรุนแรงของอาการและประสิทธิภาพของเซรุ่มแก้พิษ
ที่ผ่านมา เราเชื่อว่างูเห่าพ่นพิษมีหลายชนิด โดยมีงูเห่าหม้อ (Naja kaouthia) เป็นงูเห่าเพียงชนิดเดียวที่ไม่พ่นพิษ แต่ข้อมูลใหม่พบว่า งูเห่าหม้อในภาคกลางและภาคใต้มีความแตกต่างกันชัดเจนในระดับประชากร นอกจากนี้ยังมีการค้นพบงูเห่าชนิดใหม่ คือ “งูเห่าภูเขา” (Naja fuxi) ที่อาศัยในพื้นที่ภูเขา และมีองค์ประกอบพิษแตกต่างจากงูเห่าชนิดอื่นอย่างชัดเจน
การวิเคราะห์โปรตีนพิษพบว่า พิษงูเห่าส่วนใหญ่ประกอบด้วยสารกลุ่ม three-finger toxins ซึ่งมีผลต่อระบบประสาท แต่พิษของงูเห่าภูเขากลับมีเอนไซม์กลุ่ม metalloproteinases และ CRiSPs สูง บ่งบอกถึงความแตกต่างทางวิวัฒนาการ ขณะที่การทดสอบความเป็นพิษต่อเซลล์พบว่า พิษของงูเห่าหม้อภาคใต้และงูเห่าภูเขาทำลายเซลล์ได้รุนแรงที่สุด
ในด้านเซรุ่ม พบว่า เซรุ่มชนิดจำเพาะต่อชนิดงู (monovalent antivenom) มีประสิทธิภาพดีที่สุดในการจับและยับยั้งพิษงูเห่า ส่วนเซรุ่มรวมระบบประสาท (neuro-polyvalent) ป้องกันได้ระดับปานกลาง และเซรุ่มรวมงูพิษเลือด (haemato-polyvalent) จะได้ผลดีกับงูกลุ่มกะปะมากกว่า
งานวิจัยนี้ชี้ให้เห็นว่า “งูชนิดเดียวกัน แต่คนละพื้นที่ พิษอาจไม่เหมือนกัน” ดังนั้น การพัฒนาเซรุ่มและการรักษาผู้ป่วยงูกัดในอนาคต จำเป็นต้องคำนึงถึงความแตกต่างระดับพื้นที่ เพื่อให้การรักษามีประสิทธิภาพสูงสุด และช่วยลดการสูญเสียจากงูกัดในประเทศไทยได้จริง
Congratulations to the research team led by Dr. Napat Ratnarathorn, Asst. Prof. Dr. Supecha Kumkate, Department of Biology, Faculty of Science, Mahidol University, Dr. Nattawadee Panyain, Department of Biochemistry, and Dr. Lawan Chanhome, Queen Saovabha Memorial Institute on the publication of their new research on Thai cobras (genus Naja).
The study reveals that cobra venom in Thailand varies significantly not only between species but also between different geographic populations. These differences directly affect the severity of envenomation and the effectiveness of antivenom treatment.
In the past, the monocled cobra (Naja kaouthia) was considered the only non-spitting cobra in Thailand. However, new evidence shows clear population-level differences between monocled cobras from central and southern Thailand. In addition, a newly described species, the mountain cobra (Naja fuxi), has been identified in mountainous regions, with a venom composition that is clearly different from other Thai cobras.
Proteomic analysis showed that most cobra venoms are dominated by three-finger toxins that affect the nervous system. In contrast, the mountain cobra venom contains higher levels of metalloproteinases and CRiSPs, indicating evolutionary divergence. Cytotoxicity tests also showed that southern monocled cobra venom and mountain cobra venom caused the most severe cell damage.
Importantly, the study found that species-specific monovalent antivenom was the most effective in neutralising cobra venom, while neuro-polyvalent antivenom provided moderate protection, and haemato-polyvalent antivenom was more specific for viper venoms.
This research clearly shows that even the same snake species from different regions can have different venom. Therefore, future antivenom development and snakebite treatment must consider geographic variation to improve treatment effectiveness and reduce snakebite mortality in Thailand.
